ว่าด้วย “กันชน” และ “กระสุน”: แต่เราฝืนตลาดโลกไม่ได้!

เมื่อได้นั่งลงถาม-ตอบกับ ดร. Detroit Pistons วิรไท สันติประภพในหัวข้อสำคัญของเศรษฐกิจไทย…หนึ่งในคำถามใหญ่คือไทยจะรักษาอัตราดอกเบี้ยไว้ในระดับเดิมขณะที่ธนาคารกลางมะกันประกาศขยับทุกไตรมาสหรือถี่กว่านั้นได้จริง ๆ หรือ? คำตอบชัด ๆ คือ “เราฝืนตลาดโลกไม่ได้ครับ” เพราะระบบการเงินโลกมันเชื่อมโยงกัน

(ภาพนี้ผู้ว่าฯวิรไทกับผู้ว่าธนาคารกลางญี่ปุ่น Haruhiko Kuroda ที่ผมถ่ายไว้ก่อนหน้านี้)

ประโยคต่อไปน่าจะส่งสารอะไรบางอย่างได้ “ถึงแม้วันนี้เราจะยังไม่ได้ปรับอัตราดอกเบี้ยนโยบาย แต่เราก็เริ่มเห็นอัตราดอกเบี้ยระยะยาวของเราค่อย ๆ ปรับขึ้น สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในตลาดการเงินโลก…” และที่เราสามารถซื้อเวลาได้ระยะหนึ่งก็เพราะ “กันชน” ด้านต่าง ๆ ที่ไทยได้สร้างเอาไว้ รวมถึง “การตุนกระสุน” เอาไว้เผื่อจะต้องใช้รักษาป้อมปราการเอาไว้ “กันชน” ที่ว่านี้มีอะไรบ้าง? อันแรกคือการใช้เงินจากต่างประเทศค่อนข้างน้อย พึ่งพาเงินตราจากข้างนอกไม่มาก หนี้ต่างประเทศอยู่ในระดับต่ำ ภาครัฐคืนนี้ต่างประเทศไปเยอะมากในช่วงที่ผ่านมาเพราะสภาพคล่องในประเทศสูง ภาคเอกชนมีหนี้ต่างประเทศอยู่บ้าง ส่วนใหญ่กู้มาเพื่อลงทุนในต่างประเทศโดยเฉพาะธุรกิจยักษ์ของไทยที่ไปลงทุนข้างนอก สถานการณ์วันนี้จึงต่างจากช่วง “วิกฤตต้มยำกุ้ง”ที่ไทยไปกู้เงินต่างประเทศมาใช้กันมโหฬาร เกิดปัญหาความไม่สมดุลระหว่างสกุลเงินต่าง ๆ ตอนนี้สถานการณ์กลับกัน “กันชน” อีกด้านหนึ่งคือต่างชาติถือพันธบัตรรัฐบาลของไทยเพียงร้อยละ 10 ขณะที่ประเทศรอบบ้านเรา บางประเทศตัวเลขนี้สูงถึงร้อยละ 40 ด้วยเหตุนี้ หากอัตราดอกเบี้ยในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น ประเทศเหล่านั้นจะตกอยู่ในสภาพอ่อนไหวกว่าไทย “กันชน” อีกแถวหนึ่งที่สำคัญคือทุนสำรองระหว่างประเทศของไทยวันนี้ค่อนข้างสูง เท่ากับ 3.5 เท่าของหนี้ต่างประเทศระยะสั้น และหากเทียบกับหนี้ต่างประเทศทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นหนี้ระยะสั้น ระยะยาว หนี้ทางการ หนี้ภาคเอกชน ไทยมีทุนสำรองระหว่างประเทศสูงกว่าประมาณ 1.5 เท่า อีกกันชนหนึ่งที่ไม่ได้ค่อยได้พูดถึงกันคือการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดที่สูงมากใน 2-3 ปีที่ผ่านมา ปีนี้คาดว่าจะสูงถึงร้อยละ 9 ของจีดีพีหรือคิดเป็นเงินก็ประมาณ 40,000 ล้านเหรียญ เพราะเราได้จากการขายสินค้าออกไปและรายได้จากนักท่องเที่ยวเข้ามา เหตุนี้แหละที่ผู้ว่าธนาคารกลางไทยบอกว่าเมื่อมี “กันชน” ที่แข็งแกร่งก็ทำให้มีอิสระในการทำนโยบายการเงินเพื่อตอบโจทย์สถานะเศรษฐกิจในประเทศได้ แต่ถ้าอเมริกาขึ้นดอกเบี้ยถี่และต่อเนื่อง ก็ไม่แน่ ดร.​วิรไทย้ำ “เราไม่มีทางฝืนตลาดเงินตลาดทุนโลกได้” แปลว่าแม้จะมี “กันชน” และ “กระสุน” ที่ช่วยเป็นเกราะกำบังได้ในช่วงนี้ อะไร ๆ ที่คาดไม่ถึงก็อาจจะเกิดขึ้นได้เสมอ จึงเป็นที่มาของคำเตือนว่า “ความเสี่ยงยังสูง คนไทยอย่าชะล่าใจ” เป็นอันขาด คำแนะนำก็คือแม้คนไทยจะคุ้นชินกับอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำในช่วงที่ผ่านมา แต่ก็อย่าประมาท “อาศัยโอกาสที่ดอกเบี้ยยังถูกอยู่นี่ก็ล็อกซะ ,